Адвокат Таир Назханов Қазақстанда әлеуметтік аударымдар төленетін адамдарға ғана Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан әлеуметтік төлемдер қолжетімді екенін түсіндірді.
Республикада тұрақты тұрмау және жұмыс істемеу, сондай-ақ жарналар төлемеу адамды міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушы мәртебесінен айырады. Бұл жүктілік және босану жағдайындағы біржолғы төлемге, сондай-ақ баланы бір жарым жасқа толғанға дейін күту бойынша ай сайынғы төлемге қатысты.
ГФСС-тен төлемдердің шарттары
Жүктілік және босану бойынша біржолғы төлем Әлеуметтік кодекстің 84-бабына сәйкес тағайындалады. Баланың азаматтығы құқыққа әсер етпейді. Негіз болып Қазақстанда берілген уақытша еңбекке жарамсыздық парағы саналады. Баланың шетелде туылуы, егер аударымдар жасалған болса, бұрын еңбекпен тапқан сақтандыру төлемін жоймайды.
Егер әйел Қазақстанда жұмыс істемеген және оның атына әлеуметтік аударымдар түспеген болса, мұндай төлемдерге негіз жоқ. Бюджеттік жәрдемақылар мәселесі азаматтық пен тұру мәртебесін ескере отырып, бөлек шешіледі.
Мемлекеттік қолдаудың түрлері
Баланың туылуы кезіндегі мемлекеттік көмек бюджеттік жәрдемақылар мен ГФСС-тен әлеуметтік төлемдерге бөлінеді. Баланың туылуы кезіндегі біржолғы жәрдемақыны Қазақстанда төлем алуға құқығы бар жұмыс істейтін және жұмыс істемейтін әйелдер алады.
2026 жылы жәрдемақы мөлшері бірінші, екінші және үшінші балаға 38 МРП (164 350 теңге), төртінші және одан кейінгі балаға 63 МРП (272 475 теңге) құрайды. Жұмыс істемейтін ата-аналар баланы бір жарым жасқа толғанға дейін күту бойынша ай сайынғы жәрдемақы рәсімдей алады.
Аударымдар төленген жұмыс істейтін әйелдерге жүктілік және босану бойынша біржолғы әлеуметтік төлем тағайындалады. Оның мөлшері соңғы 12 айдағы табысқа байланысты. Баланы күту бойынша ай сайынғы төлем зейнетақы аударымдарын ұстай отырып, екі жылдағы табыстан есептеледі.
Жүктілік және босану бойынша төлемге аурухана парағы берілген күннен бастап 12 ай ішінде жүгінуге болады. Баланы күту бойынша төлемге — туған күнінен бастап 18 айдан кешіктірмей. Мөлшерлер 2026 жылғы МРП 4 325 теңге негізінде есептелген.